🔬 روش اندازه‌گیری اندیس اسیدی روغن | آشنایی کامل با آزمون اسیدیته روغن

🧪 اندیس اسیدی روغن چیست؟

اندیس اسیدی روغن (Acid Value) یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در کنترل کیفیت روغن‌های خوراکی و صنعتی است. این شاخص نشان‌دهنده میزان اسیدهای چرب آزاد موجود در روغن بوده و با مقدار میلی‌گرم هیدروکسید پتاسیم (KOH) لازم برای خنثی‌سازی اسیدهای آزاد موجود در یک گرم نمونه روغن اندازه‌گیری می‌شود.

در واقع هر چه عدد اسیدی روغن بیشتر باشد، میزان هیدرولیز و در نتیجه فساد روغن بالاتر است. این آزمون در آزمایشگاه‌های شیمی مواد غذایی شرکت‌ها و کارخانجات تولید روغن خوراکی به‌طور منظم انجام می‌شود.
شرکت آزما تجارت آراد به عنوان تأمین‌کننده مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی در ایران، تمامی ابزارهای مورد نیاز برای این آزمون را از برندهای معتبر جهانی فراهم می‌کند.

🧴 هدف از آزمون اندازه‌گیری اندیس اسیدی روغن

هدف اصلی این آزمون، بررسی میزان پیشرفت واکنش هیدرولیز در روغن و تعیین درصد اسیدهای چرب آزاد (معمولاً برحسب اسید اولئیک) است.
در روغن‌های تازه و سالم، مقدار اسید چرب آزاد نزدیک به صفر است، در حالی که در روغن‌های فاسد یا حرارت‌دیده، این مقدار افزایش می‌یابد و نشانه‌ای از افت کیفیت محصول محسوب می‌شود.

⚗️ وسایل و مواد لازم برای انجام آزمایش

برای اندازه‌گیری اندیس اسیدی روغن در محیط آزمایشگاهی به ابزارها و مواد زیر نیاز دارید:

• روغن نمونه (خوراکی یا صنعتی)
• اتانول یا در صورت نیاز دی‌اتیل اتر و کلروفرم
• محلول فنل فتالئین ۱٪ به عنوان شناساگر
• محلول پتاسیم هیدروکسید ۰.۱ نرمال (KOH) یا سدیم هیدروکسید (NaOH)
• بورت، ارلن و ترازوی دقیق آزمایشگاهی

تمامی این مواد و تجهیزات از طریق شرکت آزما تجارت آراد قابل تهیه است و کیفیت آن‌ها نقش مستقیمی در دقت نتایج آزمایش دارد.

🧫 مراحل انجام آزمایش اندازه‌گیری عدد اسیدی

۱. مقدار ۵ گرم روغن را دقیقاً وزن کنید.
۲. به نمونه، ۱۰ میلی‌لیتر اتانول اضافه کنید.
۳. چند قطره فنل فتالئین به عنوان شناساگر بیفزایید.
۴. با محلول استاندارد پتاسیم هیدروکسید ۰.۱ نرمال تیتر کنید تا محلول به رنگ صورتی کم‌رنگ یا ارغوانی درآید.
۵. در پایان، عدد اسیدی با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌شود:

[
\text{Acid Value} = \frac{V \times N \times 56.1}{W}
]

که در آن:

• V: حجم مصرف‌شده از محلول قلیایی (میلی‌لیتر)
• N: نرمالیته محلول
• W: وزن نمونه روغن (گرم)

📊 تفسیر عدد اسیدی روغن

روغن‌هایی با عدد اسیدی بالاتر از این محدوده، نشان‌دهنده فساد، حرارت زیاد یا شرایط نگهداری نامناسب هستند.

برای کنترل دقیق این شاخص، استفاده از دستگاه‌های تیتراسیون خودکار و تجهیزات آزمایشگاهی مدرن پیشنهاد می‌شود که توسط شرکت آزما تجارت آراد عرضه می‌گردد.

💡 نکات مهم در آزمون اندیس اسیدی روغن

• از حلال تازه و خشک استفاده کنید تا خطای نتایج کاهش یابد.
• در صورت وجود رطوبت در نمونه، عدد اسیدی به‌صورت غیرواقعی افزایش می‌یابد.
• نتایج آزمون باید در دمای اتاق و شرایط کنترل‌شده انجام شود.

❓سوالات متداول (FAQ)

۱. چرا اندازه‌گیری عدد اسیدی در روغن اهمیت دارد؟
زیرا افزایش اسید چرب آزاد نشانه فساد، اکسیداسیون یا هیدرولیز روغن است که کیفیت و ماندگاری آن را کاهش می‌دهد.

۲. آیا می‌توان از سود به‌جای پتاس در آزمایش استفاده کرد؟
بله، محلول سود ۰.۱ نرمال (NaOH) نیز قابل استفاده است اما باید در محاسبات دقیق‌تر عمل شود.

۳. چگونه می‌توان عدد اسیدی روغن را کاهش داد؟
با تصفیه مجدد روغن، حذف اسیدهای چرب آزاد و بهبود شرایط نگهداری (جلوگیری از نور و گرما).

۴. شرکت آزما تجارت آراد چه خدماتی در این زمینه ارائه می‌دهد؟
این شرکت تأمین‌کننده انواع حلال‌ها، شناساگرها، دستگاه‌های تیتراسیون و لوازم شیشه‌ای آزمایشگاهی برای انجام آزمون اسیدیته روغن است و مشاوره فنی نیز ارائه می‌کند.