- پشتیبانی: 33346085-021
اندازهگیری صحیح pH یکی از مهمترین مراحل در بسیاری از آزمایشگاههای شیمی، صنایع غذایی، تصفیه آب، داروسازی، مراکز تحقیقاتی و واحدهای کنترل کیفیت است. کوچکترین خطا در اندازهگیری pH میتواند نتایج آزمایش را تحت تأثیر قرار دهد و موجب تصمیمگیری اشتباه در فرآیندهای آزمایشگاهی شود.
دستگاه Lovibond SensoDirect pH110 یک pH متر رومیزی با طراحی ساده و دقت مناسب است که برای اندازهگیری pH در طیف گستردهای از کاربردهای آزمایشگاهی طراحی شده است. این دستگاه از یک الکترود ترکیبی با اتصال BNC استفاده میکند و امکان کالیبراسیون تکنقطهای و دونقطهای را برای دستیابی به نتایج دقیق فراهم میکند. همچنین نمایشگر LCD، کلیدهای کاربردی و قابلیت نگهداشتن مقدار اندازهگیری (Data Hold) کار با دستگاه را بسیار ساده کردهاند.
راهنمای حاضر توسط کارشناسان آزما تجارت آراد بر اساس دفترچه راهنمای اصلی دستگاه تدوین شده و تلاش شده است تمامی مراحل کار با دستگاه به زبان فارسی، روان و کاربردی ارائه شود تا کاربران بدون مراجعه به دفترچه انگلیسی بتوانند از دستگاه بهدرستی استفاده کنند.
آشنایی با بخشهای مختلف دستگاه، نخستین گام برای استفاده صحیح از آن است.
دستگاه از اجزای زیر تشکیل شده است:
نمایشگر مقدار pH اندازهگیری شده را با وضوح مناسب نمایش میدهد و هنگام فعال بودن قابلیت نگهداری داده (Data Hold)، وضعیت آن نیز روی صفحه ظاهر میشود.
برای روشن کردن دستگاه استفاده میشود.
پس از پایان کار برای خاموش کردن دستگاه استفاده میشود.
در صورت نیاز میتوان مقدار اندازهگیری شده را روی نمایشگر ثابت نگه داشت تا ثبت اطلاعات آسانتر شود. با فشردن مجدد این کلید، دستگاه به حالت اندازهگیری لحظهای بازمیگردد.
الکترود pH از طریق این کانکتور به دستگاه متصل میشود.
برای تنظیم نقطه صفر دستگاه هنگام کالیبراسیون استفاده میشود.
برای تنظیم نقطه pH 4 یا pH 10 در فرآیند کالیبراسیون کاربرد دارد.
باتری ۹ ولت دستگاه در این قسمت قرار میگیرد.
جهت قرارگیری مناسب دستگاه روی میز آزمایشگاه طراحی شده است.
یک محافظ لاستیکی که از دستگاه در برابر ضربه، گردوغبار و رطوبت محافظت میکند.
اگر به دنبال آشنایی سریع با قابلیتها و الزامات استفاده از دستگاه Lovibond SensoDirect pH110 هستید، جدول زیر مهمترین اطلاعات فنی و کاربردی آن را نمایش میدهد.
| کاربرد اصلی | اندازهگیری pH محلولها در آزمایشگاههای شیمی، صنایع غذایی، آب، داروسازی و کنترل کیفیت |
| محدوده اندازهگیری | 0 تا 14 pH |
| قدرت تفکیک | 0.01 pH |
| نوع الکترود | الکترود ژلی پلاستیکی با اتصال BNC |
| روش کالیبراسیون | کالیبراسیون خارجی تکنقطهای یا دو نقطهای با محلولهای بافر pH 7 و pH 4 |
| ویژگی مهم | قابلیت Data Hold برای ثابت نگه داشتن نتیجه اندازهگیری |
| منبع تغذیه | باتری ۹ ولت |
| نکته مهم نگهداری | الکترود را هرگز داخل آب مقطر نگهداری نکنید؛ برای نگهداری طولانی از محلول 3M KCl استفاده کنید. |
| مناسب برای | آزمایشگاههای صنایع غذایی، آب و فاضلاب، شیمی، داروسازی، مراکز آموزشی و واحدهای کنترل کیفیت |
پس از باز کردن جعبه، قبل از راهاندازی دستگاه، وجود تمامی اقلام زیر را بررسی کنید:
در صورت ناقص بودن هر یک از اقلام، قبل از استفاده از دستگاه موضوع را با واحد پشتیبانی یا تأمینکننده دستگاه بررسی کنید.
پیش از انجام اولین اندازهگیری لازم است چند مرحله ساده انجام شود.
شرکت سازنده توصیه میکند پیش از استفاده، کاور محافظ توسط پیچهای همراه دستگاه نصب شود.
این کاور باعث افزایش مقاومت دستگاه در شرایط کاری آزمایشگاه شده و از آسیبهای احتمالی جلوگیری میکند.
در صورتی که تصمیم دارید دستگاه را بدون کاور استفاده کنید، لازم است درپوش پلاستیکی مخصوص روی پیچهای کالیبراسیون نصب شود تا از ورود گردوغبار و رطوبت جلوگیری گردد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| محدوده اندازهگیری | 0 تا 14 pH |
| قدرت تفکیک | 0.01 pH |
| دقت اندازهگیری | تا ±0.07 pH (در محدوده pH 5 تا 9) |
| نوع نمایشگر | LCD |
| امپدانس ورودی | 10¹² اهم |
| زمان پاسخ | حدود 0.4 ثانیه |
| دمای کاری | 0 تا 50 درجه سانتیگراد |
| رطوبت مجاز | حداکثر 80 درصد |
| نوع کالیبراسیون | خارجی (pH 4 و pH 7) |
| منبع تغذیه | باتری 9 ولت |
| وزن دستگاه | حدود 380 گرم |
| نوع الکترود | ژلی پلاستیکی با اتصال BNC |
دقت اندازهگیری pH مستقیماً به صحت کالیبراسیون وابسته است.
اگرچه دستگاه در کارخانه تنظیم اولیه شده است، اما به دلیل تفاوت عملکرد واقعی الکترودها و همچنین تغییر دمای محیط، لازم است قبل از استفاده، دستگاه متناسب با الکترود نصبشده کالیبره شود.
کالیبراسیون باعث میشود اختلاف میان رفتار واقعی الکترود و مقدار ایدهآل جبران شده و نتایج اندازهگیری قابل اعتماد باشند.
دستگاه SensoDirect pH110 مقدار pH نمونه را مستقیماً روی نمایشگر LCD نشان میدهد. این مدل تنها برای اندازهگیری pH طراحی شده است و قابلیت تفسیر خودکار نتایج یا ارائه پیامهای تحلیلی را ندارد؛ بنابراین تفسیر مقدار نمایش داده شده بر عهده کاربر و بر اساس نوع نمونه، استانداردهای آزمایشگاه و روش آزمون خواهد بود.
پیش از ثبت نتیجه نهایی، مطمئن شوید که:
منبع تغذیه دستگاه یک باتری ۹ ولت (006P DC 9V) است. با کاهش ولتاژ باتری، نشانگر مخصوص باتری ضعیف در گوشه نمایشگر ظاهر میشود.
طبق دفترچه راهنما، پس از ظاهر شدن این علامت هنوز امکان انجام اندازهگیری برای چند ساعت وجود دارد، اما بهتر است باتری در اولین فرصت تعویض شود تا دقت دستگاه تحت تأثیر قرار نگیرد.
ابتدا کاور لاستیکی محافظ را از روی دستگاه جدا کنید.
درب محفظه باتری که در پشت دستگاه قرار دارد را باز کنید.
باتری مصرفشده را بهآرامی از محل خود خارج کنید.
یک باتری ۹ ولت 006P را با رعایت قطب مثبت و منفی در محل خود قرار دهید.
پس از نصب باتری، درب محفظه را ببندید و کاور محافظ را دوباره روی دستگاه نصب کنید.
بخش حساس این دستگاه، الکترود pH است. عملکرد صحیح دستگاه تا حد زیادی به وضعیت الکترود وابسته است.
دفترچه راهنما تأکید میکند که الکترودهای ژلی، قطعات مصرفی هستند و عمر مفید آنها به شرایط نگهداری، نوع نمونهها و نحوه استفاده بستگی دارد. تماس مداوم با مواد شیمیایی خورنده، آلودگیهای شدید یا دماهای بالا میتواند عمر الکترود را از چند سال به چند ماه یا حتی چند هفته کاهش دهد. همچنین استفاده در نمونههایی با هدایت الکتریکی بسیار پایین، زمان پاسخدهی الکترود را افزایش میدهد.
یکی از مهمترین عواملی که بر طول عمر الکترود تأثیر میگذارد، شیوه نگهداری آن پس از پایان کار است.
این موضوع بهطور صریح در دفترچه راهنما ذکر شده است، زیرا آب مقطر میتواند باعث آسیب به ساختار الکترود و کاهش دقت آن شود.
در صورت نیاز به استفاده مجدد در همان روز، الکترود را میتوان داخل آب لولهکشی نگهداری کرد.
برای چند روز، بهترین گزینه قرار دادن الکترود در محلول بافر pH 4 است.
برای نگهداری طولانی، الکترود باید در محلول کلرید پتاسیم 3M (KCl) قرار گیرد. این روش بهترین شرایط را برای حفظ عملکرد الکترود فراهم میکند.
گاهی به دلیل نگهداری نامناسب، محلول KCl داخل درپوش تبخیر شده و کریستال تشکیل میدهد یا نوک الکترود خشک میشود.
در این شرایط:
برای حفظ دقت اندازهگیری، سازنده چند توصیه مهم ارائه کرده است:
الکترود را با آب مقطر یا آب لولهکشی بشویید تا آثار محلول قبلی حذف شده و از انتقال آلودگی جلوگیری شود.
اگر داخل الکترود حباب هوا مشاهده شد، با یک حرکت آرام آن را تکان دهید تا حبابها خارج شوند.
در هنگام اندازهگیری یا کالیبراسیون، وجود جریان آرام در اطراف الکترود (مانند همزدن ملایم محلول یا حرکت آرام الکترود) به پایداری و سرعت پاسخ کمک میکند.
الکترود را شسته و درپوش محافظ آن را که با محلول KCl پر شده است روی الکترود قرار دهید تا از خشک شدن آن جلوگیری شود.
تمیز نگه داشتن الکترود باعث افزایش دقت و طول عمر آن میشود. روش تمیزکاری به نوع آلودگی بستگی دارد.
| نوع آلودگی | روش پیشنهادی |
|---|---|
| آلودگیهای محلول در آب | شستشو با آب مقطر یا آب لولهکشی |
| رسوبات آهکی و هیدروکسیدی | محلول اسید هیدروکلریک ۱۰ درصد |
| چربی و روغن | آب گرم همراه با شوینده ملایم |
طبق توصیه شرکت سازنده، برای تمیز کردن الکترودهای با پوشش پلاستیکی هرگز از موادی مانند بنزین، اتر یا حلالهای مشابه استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است به بدنه الکترود آسیب وارد کنند.
رعایت نکات ایمنی علاوه بر افزایش طول عمر دستگاه، از آسیب دیدن الکترود و کاهش خطای اندازهگیری نیز جلوگیری میکند.
بر اساس توصیههای دفترچه راهنما، موارد زیر را همیشه رعایت کنید:
دفترچه راهنمای دستگاه کدهای خطای دیجیتال (Error Code) برای این مدل ارائه نکرده است، اما با توجه به دستورالعملهای سازنده، مشکلات متداول و روشهای رفع آنها به شرح زیر است.
دلایل احتمالی
راهحل
دلایل احتمالی
راهحل
دلایل احتمالی
طبق دفترچه راهنما، نمونههایی با شوری یا هدایت الکتریکی بسیار کم، بهصورت طبیعی زمان پاسخ الکترود را افزایش میدهند.
هنگام مشاهده نشانگر باتری روی نمایشگر، هرچند دستگاه ممکن است برای چند ساعت دیگر نیز کار کند، اما بهتر است باتری در اولین فرصت تعویض شود تا دقت اندازهگیری حفظ گردد.
برای استفاده صحیح از دستگاه، دفترچه راهنما لوازم جانبی زیر را معرفی میکند:
این محلولها برای کالیبراسیون دورهای و اطمینان از دقت اندازهگیری ضروری هستند.
دستگاه Lovibond SensoDirect pH110 یک pH متر رومیزی با کاربری آسان است که برای اندازهگیری pH در آزمایشگاههای کنترل کیفیت، صنایع غذایی، تصفیه آب، مراکز آموزشی و بسیاری از کاربردهای عمومی طراحی شده است. بهرهگیری از کالیبراسیون صحیح، نگهداری اصولی الکترود، استفاده از محلولهای بافر استاندارد و رعایت توصیههای سازنده، نقش مهمی در دستیابی به نتایج دقیق و افزایش طول عمر دستگاه دارد. اطلاعات این راهنما بر اساس دفترچه اصلی دستگاه تدوین و توسط کارشناسان آزما تجارت آراد به زبان فارسی بازنویسی شده است تا کاربران بتوانند بدون مراجعه به نسخه انگلیسی، تمامی مراحل کار با دستگاه را بهصورت گامبهگام فرا بگیرند.
۲. بهترین روش کالیبراسیون این دستگاه چیست؟
کالیبراسیون دو نقطهای با استفاده از محلولهای بافر pH 7 و pH 4 که توسط سازنده توصیه شده است.
۳. آیا پس از هر اندازهگیری باید الکترود شسته شود؟
بله، برای جلوگیری از انتقال آلودگی و حفظ دقت اندازهگیری، الکترود باید با آب مقطر شسته شود.
۴. آیا میتوان الکترود را در آب مقطر نگهداری کرد؟
خیر، سازنده صراحتاً این کار را منع کرده است.
۵. بهترین محلول برای نگهداری طولانیمدت الکترود چیست؟
محلول کلرید پتاسیم 3M (KCl).
۶. اگر الکترود خشک شود چه باید کرد؟
حداقل ۵ ساعت آن را در محلول 3M KCl یا آب لولهکشی قرار دهید و سپس مجدداً در محلول KCl نگهداری کنید.
۷. علت ناپایداری مقدار pH چیست؟
کالیبراسیون نامناسب، آلودگی الکترود، وجود حباب هوا یا خشک شدن الکترود از دلایل رایج هستند.
۸. چه زمانی باید باتری دستگاه تعویض شود؟
پس از ظاهر شدن نشانگر باتری ضعیف روی نمایشگر، در اولین فرصت باتری تعویض شود.
۹. آیا این دستگاه قابلیت نگهداشتن مقدار اندازهگیری را دارد؟
بله، با استفاده از دکمه Data Hold میتوان مقدار نمایش داده شده را روی صفحه ثابت کرد.
۱۰. برای تمیز کردن چربی از روی الکترود چه روشی توصیه میشود؟
استفاده از آب گرم همراه با شوینده ملایم.
