دستگاه رومیزی اندازه‌گیری هدایت الکتریکی، TDS و شوری مدل RCB1000 یکی از ابزارهای دقیق و کاربردی در آزمایشگاه‌های شیمی، کنترل کیفیت، صنایع غذایی، داروسازی و آب و فاضلاب است. این دستگاه با نمایشگر LCD با وضوح و روشنایی بالا طراحی شده و امکان اندازه‌گیری سه پارامتر مهم را در یک واحد فراهم می‌کند. طراحی آن بر پایه کالیبراسیون خودکار، جبران دمای خودکار و کدهای کمکی تشخیصی است تا کار با آن ساده و قابل اطمینان باشد. کارشناسان آزما تجارت آراد این راهنما را بر اساس دفترچه اصلی دستگاه تهیه کرده‌اند تا کاربران فارسی‌زبان بتوانند بدون مراجعه مداوم به دفترچه انگلیسی، دستگاه را به‌درستی راه‌اندازی و استفاده کنند.

اجزای اصلی دستگاه

دستگاه شامل بخش‌های زیر است:

• نمایشگر LCD با کیفیت بالا
• صفحه کلید با ۶ دکمه
• ورودی BNC برای اتصال الکترود هدایت
• ورودی ATC (جک ψ3.5 میلی‌متری) برای الکترود جبران دمای خودکار
• خروجی داده (Data Output)
• ورودی برق DC

اتصالات اصلی در پشت دستگاه قرار دارند: ورودی برق DC، خروجی داده، ATC و ورودی BNC الکترود.

آماده‌سازی قبل از استفاده

قبل از روشن کردن دستگاه، موارد زیر را بررسی کنید:

• آداپتور برق ۹ ولت / ۱۰۰۰ میلی‌آمپر همراه دستگاه را آماده کنید. این آداپتور ولتاژ گسترده دارد و برای استفاده در کشورهای مختلف مناسب است.
• الکترود هدایت مناسب را انتخاب کنید. هر الکترود روی درپوش خود مقدار ثابت سل (Cell Constant) را دارد. این مقدار فقط برای مرجع است و برای دقت بالا باید با محلول استاندارد کالیبره شود.
• الکترود ATC را در صورت استفاده از جبران دمای خودکار آماده کنید.
• محل کار را تمیز و پایدار نگه دارید تا از لرزش یا آلودگی جلوگیری شود.

نصب و راه‌اندازی

۱. آداپتور را به پریز برق استاندارد متصل کنید و سر دیگر آن را به ورودی DC دستگاه وصل کنید.
۲. الکترود هدایت را به ورودی BNC وصل کنید. دوشاخه را داخل جک قرار دهید و با چرخش ساعت‌گرد قفل کنید.
۳. در صورت استفاده از الکترود ATC، دوشاخه ψ3.5 میلی‌متری را محکم داخل جک ATC قرار دهید.
۴. دستگاه را با فشردن دکمه On/Off روشن کنید.

معرفی پنل، دکمه‌ها و منوها

دستگاه فقط با ۶ دکمه کار می‌کند:

• دکمه On/Off: روشن و خاموش کردن دستگاه.
• دکمه Mode: جابه‌جایی بین حالت‌های اندازه‌گیری (هدایت الکتریکی بر حسب μS/cm، TDS بر حسب mg/L، شوری بر حسب ppt). با فشار طولانی این دکمه می‌توانید بین حالت AUTO و MAN جبران دما و همچنین واحد دما (℃ یا ℉) جابه‌جا شوید.
• دکمه Cal: ورود به حالت انتخاب نوع الکترود و کالیبراسیون.
• دکمه Yes: تأیید نقطه کالیبراسیون یا مقدار تنظیم‌شده. فشار بیش از ۳ ثانیه این دکمه باعث خروج از منوی فعلی و بازگشت به حالت اندازه‌گیری می‌شود.
• دکمه‌های Store/▲ و Recall/▼: ذخیره داده، بازیابی داده ذخیره‌شده، انتخاب ثابت سل الکترود (گزینه‌های ۱، ۰.۱ و ۱۰) و تنظیم دستی مقدار ثابت سل یا دما.

پس از روشن شدن، دستگاه معمولاً در حالت AUTO (جبران دمای خودکار) قرار دارد.

تنظیمات اولیه

انتخاب حالت جبران دما و واحد دما
دکمه Mode را بیش از ۳ ثانیه نگه دارید تا صفحه «AUTO» و «℃» را نشان دهد.

• با دکمه Store/▲ بین AUTO و MAN جابه‌جا شوید. در حالت AUTO همه مقادیر با جبران دما به ۲۵ درجه سانتی‌گراد گزارش می‌شوند. در حالت MAN مقادیر بدون جبران دما و در دمای فعلی اندازه‌گیری می‌شوند.
• با دکمه Recall/▼ بین ℃ و ℉ انتخاب کنید. سپس با Yes تأیید کنید.

انتخاب نوع الکترود و محلول استاندارد
پس از انتخاب حالت اندازه‌گیری، دکمه Cal را فشار دهید. با دکمه‌های ▲▼ ثابت سل مناسب را انتخاب کنید:

• الکترود K=0.1، K=1 و K=10 برای هدایت
• الکترود K=1 و K=10 برای TDS
• الکترود K=10 برای شوری

پس از انتخاب، Yes را فشار دهید تا تأیید شود.

آموزش مرحله‌به‌مرحله استفاده از دستگاه

اندازه‌گیری هدایت الکتریکی

۱. دستگاه را روشن کنید (حالت پیش‌فرض AUTO است).
۲. با دکمه Mode حالت هدایت (μS/cm) را انتخاب کنید.
۳. الکترود را وصل کنید. ثابت سل روی درپوش الکترود را یادداشت کنید (مثلاً K=1).
۴. دکمه Cal را فشار دهید و با ▲▼ مقدار K=1 را انتخاب کنید. Yes را بزنید.
۵. صفحه مقدار K=1.000 را نشان می‌دهد. با ▲▼ آن را دقیقاً مطابق برچسب الکترود تنظیم کنید و Yes را بزنید.
۶. الکترود را داخل نمونه فرو ببرید و صبر کنید تا عدد پایدار شود. عدد نمایش‌داده‌شده هدایت الکتریکی با جبران دما به ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. دمای فعلی نیز نمایش داده می‌شود.

اندازه‌گیری بدون جبران دما (حالت MAN)
دکمه Mode را بیش از ۳ ثانیه نگه دارید، با Store/▲ به MAN بروید و Yes را بزنید. سپس طبق مراحل بالا اندازه‌گیری کنید. مقدار به‌دست‌آمده هدایت در دمای فعلی نمونه است.

تنظیم دستی دما در صورت نبود ATC
دما را با دماسنج دقیق اندازه‌گیری کنید. دکمه Mode را فشار دهید، با ▲▼ دما را تنظیم کنید و Yes را بزنید. سپس اندازه‌گیری را انجام دهید.

کالیبراسیون الکترود هدایت

۱. الکترود را وصل کنید و حالت هدایت را انتخاب کنید.
۲. دکمه Cal را بیش از ۳ ثانیه نگه دارید.
۳. با ▲▼ ثابت سل مناسب (مثلاً K=1) را انتخاب و با Yes تأیید کنید.
۴. الکترود را داخل محلول استاندارد مربوط (مثلاً ۱۰⁻² mol/L KCl برای K=1) فرو ببرید و Yes را بزنید.
۵. صفحه «k=X.XXX» را نشان می‌دهد و «CAL» چشمک می‌زند. وقتی نشانگر «READY» ظاهر شد، مقدار K را تأیید کنید. دستگاه به حالت اندازه‌گیری بازمی‌گردد.

اندازه‌گیری TDS

۱. دستگاه را روشن کنید.
۲. با دکمه Mode حالت mg/L (TDS) را انتخاب کنید.
۳. الکترود مناسب (معمولاً K=1) را وصل و ثابت سل را تنظیم کنید (مشابه مراحل هدایت).
۴. الکترود را داخل نمونه فرو ببرید و صبر کنید تا عدد پایدار شود. مقدار نمایش‌داده‌شده TDS با جبران دما به ۲۵ درجه سانتی‌گراد است.

اندازه‌گیری شوری

۱. دستگاه را روشن کنید.
۲. با دکمه Mode حالت ppt (شوری) را انتخاب کنید.
۳. الکترود K=10 را وصل و ثابت سل را تنظیم کنید.
۴. الکترود را داخل نمونه فرو ببرید و صبر کنید تا عدد پایدار شود. مقدار شوری با جبران دما به ۲۵ درجه سانتی‌گراد نمایش داده می‌شود.

ذخیره و بازیابی داده

با دکمه Store داده اندازه‌گیری‌شده را ذخیره کنید. دستگاه تا ۵۰۰ مجموعه داده را نگه می‌دارد. با دکمه Recall داده‌های ذخیره‌شده را بازیابی کنید.

خطاها و هشدارها و روش رفع آن‌ها

کدهای کمکی دستگاه به شرح زیر هستند:

کدهای خودآزمایی و خطاهای سخت‌افزاری

• E-02: خطای بررسی حافظه ذخیره‌سازی
• E-03: خطای کانال ورودی – دوشاخه اتصال کوتاه را محکم وارد کنید و خودآزمایی را تکرار کنید
• E-04: خطای زمین
• E-05: خطای دما
• E-06: خطای داخلی
• E-07: خطای صفحه کلید داخلی – در هنگام خودآزمایی همه دکمه‌ها را فشار دهید

کدهای کالیبراسیون و اندازه‌گیری

• E-20: خارج از محدوده – مقدار نمونه ممکن است خارج از محدوده دستگاه باشد.
• E-22: خطای محلول – انحراف در کالیبراسیون زیاد است. دکمه Yes را بزنید تا خارج شوید. محلول استاندارد را بررسی کنید و با محلول تازه دوباره کالیبره کنید.
• E-40: خطای حافظه سریال – دستگاه را ۱۰ ثانیه خاموش کنید و دوباره روشن کنید. در صورت تداوم، دستگاه را برای تعمیر ارسال کنید.

خودآزمایی دستگاه
برای بررسی عملکرد:
۱. دوشاخه اتصال کوتاه را در ورودی الکترود قرار دهید.
۲. دکمه‌های Yes و On/Off را همزمان فشار دهید.
۳. وقتی عدد «۰» ظاهر شد، هر یک از ۵ دکمه دیگر را فشار دهید (هر دکمه یک عدد نمایش می‌دهد).
۴. پس از اتمام، دستگاه به حالت اندازه‌گیری می‌رود. در صورت بروز خطا کد E-XX نمایش داده می‌شود.

بازگردانی به تنظیمات کارخانه
اگر دستگاه در وضعیت نامشخصی قرار گرفت:
۱. دستگاه را خاموش کنید.
۲. دکمه‌های Recall/▼ و Cal را همزمان نگه دارید و سپس On/Off را فشار دهید.
۳. دستگاه به تنظیمات کارخانه بازمی‌گردد و همه داده‌های ذخیره‌شده پاک می‌شوند.

مشخصات فنی دستگاه

• محدوده هدایت: ۰.۰۰ μS/cm تا ۱۹۹.۹ mS/cm با دقت ۱٪ تمام‌مقیاس
• محدوده TDS: ۰.۰۰۰ تا ۹۹۹۹ mg/L با دقت ۱٪ تمام‌مقیاس
• محدوده شوری: ۰.۰ تا ۸۰.۰ ppt با دقت ۰.۱ ppt
• محدوده دما: ۰.۰ تا ۹۹.۹ ℃ (۳۲ تا ۲۱۲ ℉) با وضوح ۰.۱ و دقت ۰.۵
• رابط دیجیتال: USB
• ظرفیت ذخیره‌سازی: ۵۰۰ مجموعه داده

نکات ایمنی و نگهداری

دستگاه را در محیط خشک و دور از رطوبت زیاد نگهداری کنید. از ورود مایعات به داخل دستگاه جلوگیری کنید. الکترود را پس از هر استفاده با آب مقطر یا آب دیونیزه بشویید و خشک کنید. از ضربه زدن به الکترود خودداری کنید. در صورت مشاهده خطاهای مکرر سخت‌افزاری، دستگاه را برای سرویس ارسال کنید.

جمع‌بندی

دستگاه RCB1000 با طراحی ساده، شش دکمه کاربردی و قابلیت‌های کالیبراسیون و جبران دمای خودکار، ابزاری قابل اعتماد برای اندازه‌گیری هدایت، TDS و شوری در آزمایشگاه است. با انتخاب صحیح الکترود، کالیبراسیون منظم با محلول‌های استاندارد و رعایت مراحل ذکرشده، نتایج دقیق و تکرارپذیری به‌دست می‌آید. این راهنما توسط کارشناسان آزما تجارت آراد تهیه شده تا کاربران بتوانند دستگاه را به‌صورت عملی و بدون سردرگمی به کار گیرند.

FAQ ۱. چگونه دستگاه RCB1000 را روشن کنم؟
آداپتور ۹ ولت را وصل کنید و دکمه On/Off را فشار دهید.

۲. تفاوت حالت AUTO و MAN چیست؟
در AUTO مقادیر با جبران دما به ۲۵ درجه سانتی‌گراد گزارش می‌شوند. در MAN مقادیر بدون جبران و در دمای فعلی اندازه‌گیری می‌شوند.

۳. کدام الکترود برای اندازه‌گیری شوری مناسب است؟
الکترود با ثابت سل K=10.

۴. چگونه ثابت سل الکترود را تنظیم کنم؟
دکمه Cal را فشار دهید، با ▲▼ مقدار مناسب را انتخاب کنید، سپس با ▲▼ آن را دقیقاً مطابق برچسب الکترود تنظیم و با Yes تأیید کنید.

۵. محلول استاندارد برای کالیبراسیون K=1 چیست؟
محلول ۱۴۱۳ μS/cm یا ۱۰⁻² mol/L KCl.

۶. وقتی کد E-22 ظاهر می‌شود چه کنم؟
دکمه Yes را بزنید، محلول استاندارد را بررسی کنید و با محلول تازه دوباره کالیبره کنید.

۷. چگونه داده‌ها را ذخیره کنم؟
پس از پایدار شدن عدد، دکمه Store را فشار دهید. دستگاه تا ۵۰۰ مجموعه داده ذخیره می‌کند.

۸. خودآزمایی دستگاه چگونه انجام می‌شود؟
دوشاخه اتصال کوتاه را در ورودی الکترود قرار دهید، دکمه‌های Yes و On/Off را همزمان فشار دهید و سپس همه دکمه‌ها را تست کنید.

۹. چگونه به تنظیمات کارخانه بازگردم؟
دستگاه را خاموش کنید، دکمه‌های Recall/▼ و Cal را همزمان نگه دارید و سپس On/Off را فشار دهید. توجه داشته باشید که همه داده‌های ذخیره‌شده پاک می‌شوند.

۱۰. محدوده اندازه‌گیری TDS چقدر است؟
از ۰.۰۰۰ تا ۹۹۹۹ mg/L با دقت ۱٪ تمام‌مقیاس.

۱۱. آیا می‌توانم واحد دما را تغییر دهم؟
بله. با فشار طولانی دکمه Mode و سپس دکمه Recall/▼ بین ℃ و ℉ جابه‌جا شوید.

۱۲. در صورت نبود الکترود ATC چگونه دما را وارد کنم؟
دما را با دماسنج دقیق اندازه بگیرید، دکمه Mode را فشار دهید، با ▲▼ مقدار را تنظیم و با Yes تأیید کنید.

محصولات مرتبط
• الکترود هدایت با ثابت سل ۰.۱
• الکترود هدایت با ثابت سل ۱
• الکترود هدایت با ثابت سل ۱۰
• محلول استاندارد ۱۴۱۳ μS/cm
• آداپتور برق ۹ ولت مناسب دستگاه