دستگاه‌های رطوبت‌سنج RADWAG سری MA R برای تعیین میزان رطوبت نمونه‌ها با استفاده از روش خشک‌کردن حرارتی طراحی شده‌اند. دقت اندازه‌گیری این دستگاه‌ها تا حد زیادی به نصب صحیح، آماده‌سازی اولیه و رعایت شرایط محیطی بستگی دارد. به همین دلیل، پیش از انجام اولین آزمون لازم است مراحل راه‌اندازی مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود.

این راهنما توسط کارشناسان آزما تجارت آراد بر اساس دفترچه راه‌اندازی اولیه دستگاه تهیه شده است و مراحل لازم برای آماده‌سازی دستگاه پیش از شروع کار را به زبان ساده توضیح می‌دهد.

محتویات بسته‌بندی

پس از باز کردن بسته‌بندی، ابتدا بررسی کنید که تمامی قطعات همراه دستگاه موجود باشند.

اقلام موجود در بسته عبارت‌اند از:

• دستگاه رطوبت‌سنج RADWAG
• سینی‌های آلومینیومی یکبارمصرف (Disposable Pan)
• نگهدارنده صلیبی (Cross-shaped Holder)
• دسته مخصوص جابه‌جایی سینی داغ
• محافظ محفظه خشک‌کن (Drying Pan Shield)
• کابل برق

نوع دوشاخه برق ممکن است بسته به کشور مقصد متفاوت باشد.

باز کردن بسته‌بندی

هنگام خارج کردن دستگاه از جعبه، از وارد شدن ضربه به دستگاه جلوگیری کنید.

همچنین توصیه می‌شود جعبه و تمامی متعلقات بسته‌بندی را نگهداری کنید تا در صورت نیاز به ارسال دستگاه برای خدمات پس از فروش یا استفاده از گارانتی، امکان بسته‌بندی ایمن فراهم باشد.

شرایط مناسب برای نصب دستگاه

انتخاب محل مناسب نصب یکی از مهم‌ترین عوامل در دستیابی به نتایج دقیق و تکرارپذیر است.

طبق دستورالعمل RADWAG شرایط زیر باید رعایت شود:

دمای محیط

دستگاه باید در محیطی با دمای ۱۰ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد کار کند.

رطوبت محیط

رطوبت نسبی محیط باید کمتر از ۸۰ درصد باشد.

سطح قرارگیری

دستگاه باید روی سطحی کاملاً صاف، محکم و پایدار قرار گیرد. برای دستیابی به بیشترین دقت اندازه‌گیری، استفاده از میز ضد لرزش توصیه می‌شود.

فضای آزاد اطراف دستگاه

برای تهویه مناسب و عملکرد صحیح، فضای آزاد زیر در اطراف دستگاه حفظ شود:

• حداقل ۱۰۰ سانتی‌متر در ارتفاع
• حداقل ۲۰ سانتی‌متر در اطراف دستگاه

جریان هوا

از قرار دادن دستگاه در مسیر باد کولر، پنکه، هود یا هرگونه جریان هوای مستقیم خودداری کنید؛ زیرا جریان هوا می‌تواند بر پایداری اندازه‌گیری اثر بگذارد.

هشدارهای ایمنی پیش از استفاده

پیش از روشن کردن دستگاه، موارد زیر را رعایت کنید:

• دستگاه را در محیط‌های دارای خطر انفجار نصب نکنید.
• از اندازه‌گیری مواد قابل اشتعال یا انفجاری خودداری کنید.
• دستگاه را در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهید.
• از نصب دستگاه در مجاورت منابع گرمایی خودداری کنید.
• دستگاه را روی سطوح ناپایدار یا در معرض لرزش قرار ندهید.
• دستگاه را در میدان‌های مغناطیسی قوی قرار ندهید.
• از اندازه‌گیری مواد دارای خاصیت مغناطیسی خودداری کنید.
• در حین کار، محفظه گرمایش را باز نکنید؛ زیرا اجزای داخلی به دمای بسیار بالا می‌رسند.
• هنگام خارج کردن نمونه پس از پایان فرآیند خشک‌کردن، با احتیاط عمل کنید؛ زیرا هم نمونه و هم اجزای داخلی دستگاه ممکن است بسیار داغ باشند.

بررسی فنر اتصال زمین

پیش از مونتاژ قطعات، وضعیت فنر اتصال زمین را بررسی کنید.

برای این کار:

1. اینسرت یا پایه داخلی دستگاه را خارج کنید.
2. اطمینان حاصل کنید که فنر اتصال زمین کمی از محل خود بیرون زده باشد.

وجود صحیح این فنر برای عملکرد مناسب دستگاه ضروری است.

مونتاژ قطعات داخلی

پس از بررسی فنر اتصال زمین، قطعات داخلی را به ترتیب زیر نصب کنید:

1. پایه داخلی (Base Insert) را در محل خود قرار دهید.
2. نگهدارنده صلیبی را روی محل مخصوص نصب کنید.
3. نگهدارنده را به‌آرامی بچرخانید تا به‌طور کامل در جای خود قرار گیرد.

پس از نصب صحیح این قطعات، دستگاه برای انجام مراحل آماده‌سازی اولیه آماده خواهد بود.

آماده‌سازی دستگاه قبل از اولین استفاده

پس از نصب قطعات داخلی، هنوز دستگاه برای انجام آزمون آماده نیست. پیش از شروع اندازه‌گیری لازم است چند مرحله مهم انجام شود تا شرایط کاری دستگاه پایدار شده و نتایج اندازه‌گیری قابل اعتماد باشند.

تثبیت دمای دستگاه (Temperature Stabilization)

اگر دستگاه به‌تازگی جابه‌جا شده یا از محیطی با دمای متفاوت به آزمایشگاه منتقل شده است، نباید بلافاصله آن را روشن و استفاده کنید.

طبق دستورالعمل RADWAG، دستگاه باید فرصت داشته باشد تا با دمای محیط آزمایشگاه هم‌دما شود. این فرآیند ممکن است تا ۴ ساعت زمان ببرد.

در این مدت:

• دستگاه را در محل نصب نهایی قرار دهید.
• از روشن کردن یا انجام آزمون خودداری کنید.
• اجازه دهید دمای تمامی قطعات داخلی با دمای محیط یکسان شود.

این مرحله به پایداری اندازه‌گیری‌ها کمک می‌کند و از ایجاد خطاهای ناشی از اختلاف دمای قطعات جلوگیری خواهد کرد.

اتصال دستگاه به برق

پس از پایان زمان تثبیت دما، مراحل اتصال برق را انجام دهید.

1. کابل برق را به سوکت AC پشت دستگاه متصل کنید.
2. سپس دوشاخه را به برق شهری وصل کنید.
3. اطمینان حاصل کنید که کابل برق بدون کشیدگی یا فشار در محل خود قرار گرفته باشد.

تراز کردن دستگاه

تراز بودن دستگاه یکی از مهم‌ترین شرایط برای دستیابی به نتایج دقیق است.

برای تراز کردن دستگاه:

1. به حباب تراز دستگاه نگاه کنید.
2. پایه‌های قابل تنظیم زیر دستگاه را به‌آرامی بچرخانید.
3. این کار را تا زمانی ادامه دهید که حباب دقیقاً در مرکز قرار گیرد.

تا زمانی که دستگاه به‌درستی تراز نشده باشد، توصیه نمی‌شود اندازه‌گیری انجام شود.

روشن کردن دستگاه

پس از اتصال برق و تراز کردن دستگاه، می‌توانید دستگاه را روشن کنید.

برای روشن کردن:

• کلید ON/OFF روی پنل را فشار دهید.

پس از پایان مراحل راه‌اندازی، دستگاه آماده استفاده خواهد بود.

کالیبراسیون قبل از شروع اندازه‌گیری

RADWAG توصیه می‌کند پیش از استفاده از حالت توزین (Weighing Mode)، عملیات تنظیم یا کالیبراسیون دستگاه انجام شود.

نکته مهم اینکه:

• برای حالت Drying انجام کالیبراسیون الزامی نیست.
• این توصیه مخصوص استفاده از حالت Weighing است.

آشنایی با پنل کنترل دستگاه

پنل دستگاه دسترسی سریع به عملکردهای اصلی را فراهم می‌کند. کلیدهای روی پنل برای انجام تنظیمات، مدیریت فرآیند خشک‌کردن و کنترل اندازه‌گیری استفاده می‌شوند. دفترچه راه‌اندازی عملکردهای زیر را برای کلیدهای پنل معرفی می‌کند:

• روشن و خاموش کردن دستگاه
• ورود به منوی تنظیمات (Setup)
• انتخاب واحدهای اندازه‌گیری
• ورود به بانک‌های اطلاعاتی (Databases)
• صفر کردن (Zero)
• پارسنگ (Tare)
• حذف (Delete)
• چاپ یا تأیید (Print / Enter)
• شروع یا توقف فرآیند خشک‌کردن (Start / Stop)
• جابه‌جایی در منوها با کلیدهای جهت‌نما
• انتخاب پروفایل‌ها و نمونه‌ها

آشنایی با صفحه نمایش اصلی

پس از روشن شدن دستگاه، صفحه اصلی اطلاعات موردنیاز کاربر را نمایش می‌دهد. مهم‌ترین بخش‌های این صفحه عبارت‌اند از:

• پروفایل خشک‌کردن انتخاب‌شده
• روش پایان فرآیند خشک‌کردن
• نتیجه اندازه‌گیری
• وضعیت عملکرد دستگاه
• پیام‌ها و اعلان‌های سیستم

این اطلاعات به کاربر کمک می‌کند تا پیش از شروع آزمون، از وضعیت فعلی دستگاه و تنظیمات فعال اطمینان حاصل کند.

قبل از شروع اولین آزمون

پیش از قرار دادن نمونه در دستگاه، موارد زیر را یک‌بار دیگر بررسی کنید:

• دستگاه روی سطحی پایدار و بدون لرزش قرار گرفته باشد.
• حباب تراز در مرکز قرار داشته باشد.
• قطعات داخلی به‌درستی مونتاژ شده باشند.
• دستگاه به دمای محیط رسیده باشد.
• اتصال برق به‌درستی انجام شده باشد.
• در صورت استفاده از حالت توزین، کالیبراسیون انجام شده باشد.

پس از اطمینان از این موارد، دستگاه برای انجام تنظیمات اندازه‌گیری و شروع فرآیند خشک‌کردن آماده است.

در قسمت سوم وارد بخش جذاب‌تر دفترچه می‌شویم؛ یعنی کالیبراسیون (Adjustment)، صفر کردن (Zero)، پارسنگ (Tare) و تنظیم پروفایل‌های خشک‌کردن (Standard، Fast، Mild و Step) که تقریباً هسته اصلی راه‌اندازی این سری از رطوبت‌سنج‌های RADWAG را تشکیل می‌دهد.

عالیه، از اینجا وارد بخش عملی دستگاه می‌شویم. باز هم سعی کردم متن حالت آموزشی داشته باشد و صرفاً ترجمه دفترچه نباشد، اما هیچ مطلبی خارج از اطلاعات Startup Manual اضافه نشده است.

کالیبراسیون دستگاه (Adjustment)

برای دستیابی به نتایج دقیق در حالت توزین (Weighing Mode)، شرکت RADWAG توصیه می‌کند پیش از شروع اندازه‌گیری، عملیات تنظیم یا کالیبراسیون دستگاه انجام شود. بر اساس Startup Manual، انجام این مرحله برای حالت Drying الزامی نیست.

کالیبراسیون این دستگاه با استفاده از وزنه استاندارد خارجی انجام می‌شود و وزن وزنه موردنیاز به مدل دستگاه بستگی دارد.

دفترچه راهنما همچنین تأکید می‌کند که وزنه کالیبراسیون به‌صورت پیش‌فرض همراه دستگاه ارائه نمی‌شود و باید به‌صورت جداگانه تهیه شود. برای انجام این فرآیند استفاده از وزنه‌های استاندارد کلاس F1 یا F2 توصیه شده است.

وزن وزنه استاندارد موردنیاز برای هر مدل

بر اساس Startup Manual، مدل‌های مختلف سری MA R به وزنه‌های استاندارد زیر نیاز دارند:

قبل از شروع کالیبراسیون

پیش از ورود به فرآیند تنظیم دستگاه، موارد زیر باید بررسی شوند:

• سینی توزین یکبارمصرف روی دستگاه نصب شده باشد.
• محفظه خشک‌کن در طول کالیبراسیون بسته نشود.
• هیچ نمونه یا جسمی روی سینی قرار نداشته باشد.

مراحل انجام کالیبراسیون

برای انجام تنظیم دستگاه، مراحل زیر را دنبال کنید:

۱. ورود به منوی تنظیمات

از طریق کلید Setup وارد منوی تنظیمات شوید و گزینه مربوط به Calibration را انتخاب کنید.

۲. خالی بودن سینی توزین

اطمینان حاصل کنید که سینی توزین کاملاً خالی است و سپس مرحله بعد را تأیید کنید.

در این مرحله دستگاه مقدار اولیه وزن را ثبت می‌کند.

۳. قرار دادن وزنه استاندارد

پس از درخواست دستگاه، وزنه استاندارد مناسب مدل خود را روی سینی قرار دهید و عملیات را ادامه دهید.

دستگاه فرآیند تنظیم را به‌صورت خودکار انجام خواهد داد.

۴. پایان کالیبراسیون

پس از پایان عملیات، وزنه استاندارد را از روی سینی بردارید و مرحله پایانی را تأیید کنید.

در صورت نیاز، امکان لغو فرآیند کالیبراسیون در هر مرحله نیز وجود دارد.

خطای RANGE EXCEEDED

اگر هنگام کالیبراسیون پیام RANGE EXCEEDED روی صفحه نمایش ظاهر شود، به این معناست که بار قرارگرفته روی سینی بیش از محدوده مجاز است.

طبق دستورالعمل RADWAG:

• وزنه یا بار را از روی سینی بردارید.
• فرآیند کالیبراسیون را از ابتدا آغاز کنید.

صفر کردن دستگاه (Zero)

قبل از شروع اندازه‌گیری، در صورتی که سینی توزین خالی باشد، می‌توانید دستگاه را صفر کنید.

برای این کار:

1. از خالی بودن سینی اطمینان حاصل کنید.
2. کلید Zero را فشار دهید.

پس از انجام این مرحله، دستگاه مقدار وزن را روی صفر قرار می‌دهد و آماده اندازه‌گیری خواهد بود.

پارسنگ (Tare)

در شرایطی که ظرف، سینی یا هر نگهدارنده دیگری روی صفحه توزین قرار گرفته باشد، می‌توان از قابلیت Tare استفاده کرد.

برای انجام پارسنگ:

1. ظرف یا نگهدارنده را روی سینی قرار دهید.
2. منتظر بمانید تا مقدار وزن پایدار شود.
3. کلید Tare را فشار دهید.

پس از این مرحله، وزن ظرف از محاسبات حذف شده و تنها وزن نمونه اندازه‌گیری خواهد شد.

آشنایی با پروفایل‌های خشک‌کردن

Startup Manual امکان انتخاب چند نوع پروفایل خشک‌کردن را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. این پروفایل‌ها برای تنظیم نحوه انجام فرآیند خشک‌کردن استفاده می‌شوند.

پروفایل‌های معرفی‌شده عبارت‌اند از:

• Standard
• Fast
• Mild
• Step

هر پروفایل دارای تنظیمات مخصوص خود است که از طریق منوی دستگاه قابل انتخاب و ویرایش هستند.

انتخاب پروفایل خشک‌کردن

برای انتخاب پروفایل موردنظر:

1. وارد فهرست پروفایل‌های خشک‌کردن شوید.
2. با استفاده از کلیدهای جهت‌نما، پروفایل دلخواه را انتخاب کنید.
3. انتخاب خود را تأیید کنید.

در صورت انتخاب پروفایل Standard، بخشی از تنظیمات زمان خشک‌کردن نمایش داده نمی‌شود و دستگاه مستقیماً به مراحل بعدی هدایت می‌کند.

تنظیمات پروفایل‌های خشک‌کردن

پس از انتخاب پروفایل مناسب، دستگاه امکان تنظیم پارامترهای مختلف فرآیند خشک‌کردن را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. بسته به پروفایل انتخاب‌شده، ممکن است برخی از این تنظیمات فعال یا غیرفعال باشند.

تنظیم دمای خشک‌کردن

یکی از مهم‌ترین پارامترهای هر روش اندازه‌گیری، دمای خشک‌کردن نمونه است.

در منوی تنظیمات، پس از انتخاب پروفایل موردنظر می‌توان مقدار دمای فرآیند را تعیین و ثبت کرد. در پروفایل Step نیز امکان تعریف دمای مستقل برای هر مرحله گرمایش وجود دارد.

تنظیم زمان خشک‌کردن

در برخی از پروفایل‌ها، امکان تعیین مدت‌زمان فرآیند خشک‌کردن نیز وجود دارد.

در پروفایل Step این قابلیت برای هر مرحله گرمایش به‌صورت جداگانه در نظر گرفته شده است و کاربر می‌تواند زمان مرحله اول و دوم را به‌طور مستقل تنظیم کند.

انتخاب روش پایان فرآیند (Auto Switch-off)

Startup Manual پنج روش پایان خودکار فرآیند خشک‌کردن را معرفی می‌کند. در این روش‌ها، پایان آزمون بر اساس میزان تغییر جرم نمونه در یک بازه زمانی مشخص تشخیص داده می‌شود.

گزینه‌های موجود عبارت‌اند از:

پس از انتخاب گزینه مناسب، تنظیمات ذخیره می‌شود.

انتخاب واحد نمایش نتایج

کاربر می‌تواند واحد نمایش نتیجه اندازه‌گیری را از طریق منوی مربوطه انتخاب کند. پس از انتخاب واحد موردنظر، تنظیمات ثبت می‌شود. Startup Manual تنها به امکان انتخاب واحد اشاره کرده و جزئیات انواع واحدهای قابل انتخاب را ارائه نکرده است.

تنظیم فاصله زمانی چاپ نتایج

در صورت استفاده از چاپگر، دستگاه امکان تعیین فاصله زمانی چاپ نتایج در طول فرآیند خشک‌کردن را فراهم می‌کند.

این بازه زمانی از طریق منوی INTERVAL قابل تنظیم است. دفترچه راه‌اندازی مقدار یا بازه مشخصی برای این گزینه ارائه نکرده است.

تنظیمات کاربران دستگاه

برخی از تنظیمات دستگاه فقط پس از ورود با سطح دسترسی Administrator قابل تغییر هستند.

برای ورود به بخش مدیریت، لازم است از منوی Database گزینه Admin انتخاب شود. پس از ورود موفق، امکان دسترسی به تنظیمات کاربران فراهم خواهد شد.

ایجاد کاربر جدید

در بخش مدیریت کاربران می‌توان اطلاعات کاربران جدید را ثبت کرد. اطلاعات قابل تعریف شامل موارد زیر است:

• نام کاربر
• کد کاربری
• رمز عبور
• سطح دسترسی
• زبان منو

تمام این گزینه‌ها از طریق منوی Users قابل تنظیم هستند.

آماده‌سازی صحیح نمونه

کیفیت آماده‌سازی نمونه تأثیر مستقیمی بر سرعت، دقت و تکرارپذیری نتایج اندازه‌گیری دارد.

بر اساس Startup Manual، توصیه‌های زیر برای انواع نمونه‌ها ارائه شده است:

نمونه‌های جامد

• در صورت نیاز، نمونه خرد شود.
• مقدار کمی از نمونه استفاده شود.
• سطح تماس نمونه تا حد امکان افزایش یابد.

نمونه‌هایی با رطوبت پایین

برای این نمونه‌ها استفاده از مقدار بیشتری نمونه، در حدود ۱۰ تا ۱۵ گرم، توصیه شده است.

نمونه‌های مایع

برای دستیابی به خشک‌شدن یکنواخت، بهتر است نمونه روی سطح وسیع‌تری پخش شود.

کار با نمونه‌های خطرناک

برخی نمونه‌ها در هنگام گرم شدن ممکن است خطراتی برای کاربر یا دستگاه ایجاد کنند. Startup Manual سه گروه از این مواد را معرفی می‌کند:

مواد خورنده

نمونه‌هایی که هنگام گرم شدن بخارات خورنده تولید می‌کنند، مانند برخی اسیدها.

برای کاهش احتمال آسیب به دستگاه، توصیه می‌شود مقدار کمی از نمونه استفاده شود.

مواد قابل اشتعال یا انفجاری

برای این مواد باید:

• مقدار نمونه کم باشد.
• دمای خشک‌کردن کاهش یابد.
• از عینک و دستکش محافظ استفاده شود.

مواد سمی

در صورت آزاد شدن بخارات سمی هنگام گرم شدن، فرآیند خشک‌کردن باید داخل هود آزمایشگاهی (Fume Cupboard) انجام شود.

درگاه‌های ارتباطی دستگاه

Startup Manual امکان اتصال تجهیزات جانبی مختلف را برای این دستگاه نشان می‌دهد، از جمله:

• رایانه
• چاپگر
• صفحه‌کلید
• بارکدخوان

این تجهیزات از طریق رابط‌های ارتباطی پیش‌بینی‌شده روی دستگاه متصل می‌شوند.

تمیزکاری دستگاه

قبل از هرگونه تمیزکاری:

• دستگاه را خاموش کنید.
• دوشاخه برق را از پریز خارج کنید.
• تمامی کابل‌های متصل را جدا کنید.

برای جلوگیری از آسیب به دستگاه:

• از حلال‌ها، سفیدکننده‌ها، ترکیبات کلردار یا مواد خورنده استفاده نکنید.
• از پارچه نرم استفاده کنید.
• ماده شوینده را مستقیماً روی دستگاه اسپری نکنید.
• اجازه ندهید گردوغبار یا مایعات وارد بخش داخلی سیستم توزین شوند.

تمیز کردن اجزای مختلف

Startup Manual برای هر بخش از دستگاه روش تمیزکاری مشخصی ارائه می‌دهد:

پس از پایان تمیزکاری، تمام قطعات باید کاملاً خشک شوند و سپس دوباره روی دستگاه نصب شوند.

جمع‌بندی

رعایت مراحل راه‌اندازی اولیه، تراز کردن دستگاه، انجام تنظیمات اولیه، انتخاب صحیح پروفایل خشک‌کردن، آماده‌سازی مناسب نمونه و تمیزکاری اصولی، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که طبق Startup Manual برای بهره‌برداری صحیح از رطوبت‌سنج‌های RADWAG سری MA R باید انجام شوند. این مراحل به ایجاد شرایط مناسب برای شروع کار با دستگاه کمک می‌کنند و مبنای استفاده صحیح از قابلیت‌های آن هستند.