آموزش کار با دستگاه رومیزی اندازهگیری pH و ORP مدل RPB1000
این راهنمای آموزشی توسط کارشناسان آزما تجارت آراد بر اساس دفترچه راهنمای اصلی دستگاه تهیه شده است تا کاربران بتوانند با مراحل نصب، راهاندازی و استفاده اولیه دستگاه آشنا شوند. مطالب این آموزش صرفاً بر اساس اطلاعات ارائهشده در دفترچه سازنده تدوین شدهاند.
دستگاه pH/ORP متر RPB1000 چیست؟
RPB1000 یک دستگاه رومیزی برای اندازهگیری pH و پتانسیل اکسایش-کاهش (ORP) است که با اتصال الکترودهای مربوطه، امکان اندازهگیری دقیق نمونههای مختلف را در آزمایشگاهها و واحدهای تولیدی فراهم میکند.
بر اساس دفترچه راهنما، این دستگاه دارای قابلیتهای زیر است:
نمایشگر LCD با وضوح و روشنایی بالا
پشتیبانی از الکترودهای pH و ORP
کالیبراسیون خودکار
جبرانسازی خودکار دما (ATC) در صورت اتصال پراب دما
قابلیت اجرای آزمون سلامت دستگاه (Self-Test)
امکان بازگردانی تنظیمات کارخانه
ذخیرهسازی اطلاعات اندازهگیریشده در حافظه دستگاه
این ویژگیها باعث میشوند دستگاه برای اندازهگیریهای روزمره در محیطهای آزمایشگاهی و صنعتی مناسب باشد.
اجزای اصلی دستگاه
طبق دفترچه راهنما، دستگاه از بخشهای زیر تشکیل شده است:
نمایشگر (LCD)
صفحه کلید
ورودی الکترود pH یا ORP
ورودی پراب جبرانسازی دما (ATC)
خروجی انتقال داده (USB)
ورودی آداپتور تغذیه DC
آشنایی با دکمههای دستگاه
دستگاه تنها با شش کلید اصلی کنترل میشود.
کلید روشن و خاموش (Power)
برای روشن یا خاموش کردن دستگاه استفاده میشود.
کلید Mode
این کلید بین حالتهای مختلف اندازهگیری جابهجا میشود.
حالتهای قابل انتخاب عبارتاند از:
pH
mV
RmV
انتخاب دستی دما (در صورتی که پراب ATC متصل نباشد)
کلید CAL
برای ورود به حالت کالیبراسیون استفاده میشود.
همچنین با نگه داشتن این کلید، امکان انتخاب مجموعه بافرهای کالیبراسیون فراهم میشود.
بافرهای قابل انتخاب عبارتاند از:
USA
NIST
DIN
MAN (کالیبراسیون دستی)
کلید YES
از این کلید برای تأیید مراحل کالیبراسیون یا قبول مقدار نمایشدادهشده استفاده میشود.
نگه داشتن این کلید به مدت بیش از سه ثانیه باعث خروج از منوی جاری و بازگشت به حالت اندازهگیری میشود.
کلیدهای STORE و RECALL
کاربردهای این دو کلید عبارتاند از:
ذخیره نتایج اندازهگیری
فراخوانی اطلاعات ذخیرهشده
انتخاب بافرهای کالیبراسیون
انتخاب نقاط کالیبراسیون
تنظیم دستی دما در صورت نیاز
اتصالات دستگاه
در قسمت پشت دستگاه چند درگاه برای اتصال تجهیزات مختلف در نظر گرفته شده است.
ورودی تغذیه (DC)
برای اتصال آداپتور برق دستگاه استفاده میشود.
خروجی DATA
جهت انتقال اطلاعات اندازهگیریشده به تجهیزات دیگر در نظر گرفته شده است.
ورودی ATC
برای اتصال پراب جبرانسازی خودکار دما استفاده میشود.
ورودی BNC
محل اتصال الکترود pH یا ORP است.
نصب و راهاندازی اولیه دستگاه
مرحله اول: اتصال منبع تغذیه
دستگاه با آداپتور DC 9V / 1000mA کار میکند.
ابتدا آداپتور را به برق و سپس به دستگاه متصل کنید.
مرحله دوم: اتصال الکترود
الکترود pH یا ORP را به کانکتور BNC متصل کنید.
برای اتصال صحیح:
کانکتور را داخل ورودی قرار دهید.
آن را در جهت عقربههای ساعت بچرخانید تا قفل شود.
مرحله سوم: اتصال پراب دما
در صورت استفاده از جبرانسازی خودکار دما، پراب ATC را به ورودی مخصوص آن متصل کنید.
دفترچه تأکید میکند که دوشاخه پراب باید کاملاً داخل سوکت قرار گیرد.
خلاصه طرز کار RPB1000
روشن کردن دستگاه
پس از اتصال آداپتور:
آداپتور را به برق متصل کنید.
کلید روشن/خاموش را فشار دهید.
دستگاه وارد حالت اندازهگیری میشود.
آزمون سلامت دستگاه (Self-Test)
دفترچه توصیه میکند در اولین استفاده از دستگاه یا در صورت بروز اشکال، آزمون سلامت اجرا شود.
مراحل انجام آزمون:
دستگاه را خاموش کنید.
پلاگ اتصال کوتاه را به ورودی الکترود متصل کنید.
همزمان کلید YES و کلید Power را فشار دهید.
با ظاهر شدن عدد 0 روی نمایشگر، پنج کلید دیگر (بهجز Power) را یکبهیک فشار دهید.
پس از پایان آزمون، دستگاه بهصورت خودکار وارد حالت اندازهگیری میشود.
اگر خطایی شناسایی شود، یکی از کدهای E-XX روی نمایشگر ظاهر خواهد شد.
بازگردانی تنظیمات کارخانه
اگر در هنگام کار با دستگاه تنظیمات بهگونهای تغییر کرده باشد که ادامه کار امکانپذیر نباشد، میتوان دستگاه را به تنظیمات اولیه کارخانه بازگرداند.
مراحل انجام این کار:
دستگاه را خاموش کنید.
کلیدهای Recall و CAL را همزمان نگه دارید.
سپس کلید Power را فشار دهید تا دستگاه روشن شود.
دستگاه تنظیمات کارخانه را بازیابی کرده و وارد حالت اندازهگیری میشود.
توجه: با انجام این عملیات، تمام دادههای ذخیرهشده در حافظه دستگاه حذف خواهند شد.
آموزش کالیبراسیون دستگاه pH/ORP متر رومیزی RPB1000
کالیبراسیون یکی از مهمترین مراحل قبل از اندازهگیری pH است. این فرآیند باعث میشود دستگاه بتواند مقادیر اندازهگیریشده را بر اساس محلولهای استاندارد تنظیم کرده و نتایج قابل اعتمادتری ارائه دهد.
دستگاه RPB1000 از چهار روش کالیبراسیون پشتیبانی میکند:
کالیبراسیون یک نقطهای (1-Point)
کالیبراسیون دو نقطهای (2-Point)
کالیبراسیون سه نقطهای (3-Point)
کالیبراسیون دستی (Manual)
همچنین کاربر میتواند مجموعه بافرهای مورد استفاده را متناسب با استاندارد آزمایشگاه انتخاب کند.
انتخاب مجموعه بافرهای کالیبراسیون
قبل از اولین کالیبراسیون، لازم است مجموعه محلولهای بافر مورد استفاده مشخص شود.
مراحل انتخاب بافر
دستگاه را در حالت اندازهگیری قرار دهید.
کلید CAL را چند ثانیه نگه دارید.
با حذف شدن علامت pH از نمایشگر، دستگاه وارد منوی انتخاب بافر میشود.
با استفاده از کلید STORE (▲) بین مجموعههای مختلف جابهجا شوید.
پس از انتخاب گزینه موردنظر، کلید YES را فشار دهید تا تنظیمات ذخیره شود.
دستگاه پس از خاموش شدن نیز مجموعه انتخابشده را در حافظه نگه میدارد.
مجموعههای بافر قابل انتخاب
طبق دفترچه راهنما، چهار مجموعه بافر در اختیار کاربر قرار دارد:
نوع بافر
مقادیر
USA
4.01، 7.00، 10.01
NIST
4.01، 6.86، 9.18
DIN
4.01، 6.86، 9.18
MAN
بافرهای تعریفشده توسط کاربر
کالیبراسیون یک نقطهای (1-Point)
این روش زمانی کاربرد دارد که تنها یک محلول بافر برای تنظیم دستگاه استفاده شود.
مراحل انجام کالیبراسیون
الکترود pH را به دستگاه متصل کنید.
مجموعه بافر موردنظر را انتخاب کنید.
در مثال دفترچه، از بافر pH 7.00 استفاده شده است.
کلید CAL را فشار دهید.
با کلید STORE (▲) بافر 7 را انتخاب کنید.
کلید YES را فشار دهید.
نشانگر CAL شروع به چشمک زدن میکند.
الکترود را داخل محلول بافر قرار دهید.
پس از ظاهر شدن وضعیت READY، کلید YES را فشار دهید.
مقدار K=100 روی نمایشگر ظاهر میشود که نشاندهنده مقدار شیب (Slope) است.
در صورت نیاز میتوان این مقدار را با کلیدهای ▲ و ▼ تنظیم کرد.
با فشردن YES، دستگاه وارد حالت اندازهگیری میشود.
الکترود را با آب دیونیزه شستشو دهید.
الکترود را داخل نمونه قرار دهید.
پس از نمایش وضعیت READY، مقدار pH را ثبت کنید.
کالیبراسیون دو نقطهای (2-Point)
در این روش، دستگاه با استفاده از دو محلول استاندارد تنظیم میشود.
طبق دفترچه، دو ترکیب زیر قابل استفاده هستند:
pH 7 و pH 4
pH 7 و pH 10
مراحل انجام کالیبراسیون دو نقطهای
الکترود pH را متصل کنید.
مجموعه بافر را انتخاب کنید.
کلید CAL را فشار دهید.
حالت 7-4 نمایش داده میشود.
در صورت نیاز با کلید STORE (▲) حالت 7-10 را انتخاب کنید.
کلید YES را فشار دهید.
الکترود را در محلول بافر اول قرار دهید.
پس از روشن شدن نشانگر READY، کلید YES را فشار دهید.
دستگاه بافر دوم را درخواست میکند.
الکترود را با آب دیونیزه شستشو دهید.
الکترود را داخل محلول بافر دوم قرار دهید.
پس از نمایش READY، مجدداً کلید YES را فشار دهید.
مقدار K=XX بهعنوان شیب الکترود نمایش داده میشود.
پس از چند ثانیه دستگاه به حالت اندازهگیری بازمیگردد.
الکترود را شستشو داده و داخل نمونه قرار دهید.
پس از نمایش READY مقدار pH را ثبت کنید.
کالیبراسیون سه نقطهای (3-Point)
در این روش، سه محلول استاندارد برای افزایش دقت کالیبراسیون استفاده میشوند.
در مثال دفترچه، ترتیب محلولها به این صورت است:
pH 7
pH 4
pH 10
مراحل انجام کالیبراسیون سه نقطهای
الکترود را به دستگاه متصل کنید.
مجموعه بافر را انتخاب کنید.
کلید CAL را فشار دهید تا حالت 7-4 نمایش داده شود.
کلید STORE (▲) را فشار دهید تا گزینه 3PT نمایش داده شود.
کلید YES را فشار دهید.
الکترود را در بافر pH 7 قرار دهید.
پس از نمایش READY، مقدار را تأیید کنید.
دستگاه بافر pH 4 را درخواست میکند.
الکترود را شستشو دهید.
الکترود را در محلول pH 4 قرار دهید.
پس از نمایش READY، کلید YES را فشار دهید.
دستگاه بافر pH 10 را درخواست میکند.
الکترود را مجدداً شستشو دهید.
الکترود را در محلول pH 10 قرار دهید.
پس از نمایش READY، مقدار را تأیید کنید.
دستگاه مقدار K=XX را بهعنوان شیب الکترود نمایش میدهد.
پس از چند ثانیه، دستگاه به حالت اندازهگیری بازمیگردد.
الکترود را شسته و داخل نمونه قرار دهید.
پس از پایدار شدن وضعیت READY، مقدار pH را ثبت کنید.
کالیبراسیون دستی (Manual Calibration)
در صورتی که از محلولهای بافر استاندارد موجود در دستگاه استفاده نشود، امکان تعریف بافرهای دلخواه وجود دارد.
طبق دفترچه، اختلاف بین دو بافر انتخابی باید بیش از ۱ واحد pH و کمتر از ۴ واحد pH باشد.
مراحل انجام کالیبراسیون دستی
الکترود pH را به دستگاه متصل کنید.
در بخش انتخاب بافر، گزینه MAN را انتخاب کنید.
کلید YES را فشار دهید تا نقطه P1 نمایش داده شود.
الکترود را داخل محلول بافر اول قرار دهید.
با استفاده از کلیدهای STORE (▲) و RECALL (▼) مقدار pH محلول را تنظیم کنید.
کلید YES را فشار دهید.
با چشمک زدن نشانگر CAL، دستگاه آماده دریافت مقدار بافر میشود.
پس از نمایش وضعیت READY، کلید YES را فشار دهید.
دستگاه وارد مرحله P2 میشود.
الکترود را با آب دیونیزه شستشو دهید.
الکترود را داخل محلول بافر دوم قرار دهید.
مقدار pH را با کلیدهای ▲ و ▼ تنظیم کنید.
کلید YES را فشار دهید.
پس از نمایش READY، مقدار را تأیید کنید.
دستگاه مقدار K=XX را بهعنوان شیب الکترود نمایش میدهد و فرآیند کالیبراسیون پایان مییابد.
الکترود را شستشو دهید.
آن را داخل نمونه قرار دهید.
پس از پایدار شدن وضعیت READY، مقدار pH نمونه را ثبت کنید.
نکات مهم هنگام کالیبراسیون
بر اساس دفترچه راهنما:
قبل از انتقال الکترود بین محلولهای مختلف، آن را با آب دیونیزه شستشو دهید.
تنها پس از نمایش وضعیت READY مقدار را تأیید کنید.
مجموعه بافر انتخابشده حتی پس از خاموش شدن دستگاه در حافظه باقی میماند.
در کالیبراسیون دستی، اختلاف دو محلول بافر باید در محدوده مجاز تعیینشده توسط سازنده باشد.
آموزش اندازهگیری pH و ORP با دستگاه RPB1000
پس از اتصال صحیح الکترود و انجام کالیبراسیون، دستگاه برای اندازهگیری نمونه آماده است. در این بخش، روش اندازهگیری pH و ORP بر اساس دستورالعمل سازنده توضیح داده شده است.
اندازهگیری pH
پس از پایان فرآیند کالیبراسیون، مراحل زیر را انجام دهید:
الکترود را با آب دیونیزه شستشو دهید.
الکترود را داخل نمونه قرار دهید.
منتظر بمانید تا نشانگر READY روی نمایشگر ظاهر شود.
مقدار نمایش دادهشده را بهعنوان pH نمونه ثبت کنید.
طبق دفترچه راهنما، پس از پایدار شدن اندازهگیری، مقدار نمایشدادهشده همان pH نمونه است.
اندازهگیری ORP (روش مستقیم)
برای اندازهگیری مستقیم پتانسیل اکسایش-کاهش (ORP)، مراحل زیر را انجام دهید:
با استفاده از کلید MODE دستگاه را در حالت mV قرار دهید.
الکترود ORP را به دستگاه متصل کنید.
الکترود را داخل بشر حاوی نمونه قرار دهید.
پس از پایدار شدن مقدار نمایشدادهشده، نتیجه را ثبت کنید.
در این حالت، مقدار نمایشدادهشده همان ORP نمونه بر حسب میلیولت (mV) است.
اندازهگیری ORP پس از کالیبراسیون (RmV)
دستگاه امکان اصلاح خطای پتانسیل صفر الکترود ORP را نیز فراهم میکند.
مراحل انجام کار
با کلید MODE وارد حالت RmV شوید.
الکترود ORP را متصل کنید.
الکترود را داخل محلول استاندارد ORP قرار دهید.
پس از پایدار شدن مقدار، کلید CAL را فشار دهید تا مقدار صفر شود.
الکترود را تمیز کنید.
الکترود را داخل نمونه قرار دهید.
پس از پایدار شدن مقدار، نتیجه را ثبت کنید.
طبق توضیح دفترچه، این روش باعث اصلاح خطای پتانسیل صفر الکترود شده و اختلاف اندازهگیری بین الکترودهای مختلف یا یک الکترود در زمانهای مختلف را کاهش میدهد.
محلول استاندارد ORP
برای تهیه محلول استاندارد ORP، دفترچه راهنما دستورالعمل زیر را ارائه میدهد:
۰٫۵ گرم پودر Quinhydrone را به ۵۰ میلیلیتر محلول بافر pH 4 اضافه کنید.
محلول را کاملاً مخلوط کنید.
محلول آمادهشده بهتر است بلافاصله استفاده شود و مدت نگهداری آن از یک هفته بیشتر نباشد.
کدهای خطا و روش رفع آنها
دستگاه در صورت بروز خطا، کدهای هشدار مختلفی را نمایش میدهد.
خطاهای عمومی
کد
توضیح
E-02
خطای بررسی حافظه
E-03
خطای کانال ورودی؛ اتصال پلاگ اتصال کوتاه را بررسی کرده و آزمون Self-Test را تکرار کنید.
E-04
خطای اتصال زمین
E-05
خطای دما
E-06
خطای داخلی دستگاه
E-07
خطای صفحهکلید؛ در آزمون Self-Test تمامی کلیدها را بررسی کنید.
خطای E-20 (خارج از محدوده اندازهگیری)
دلایل احتمالی:
الکترود داخل محلول قرار ندارد.
مقدار pH نمونه خارج از محدوده اندازهگیری دستگاه است.
نیاز به کالیبراسیون مجدد وجود دارد.
احتمال خرابی الکترود.
پیشنهادهای ارائهشده در دفترچه:
الکترود را داخل محلول قرار دهید.
عملکرد سیستم را با محلول بافر بررسی کنید.
بافر تازه برای کالیبراسیون استفاده کنید.
سلامت الکترود را مطابق دستورالعمل سازنده بررسی کنید.
خطای E-21 (خطای کالیبراسیون خودکار pH)
این خطا زمانی رخ میدهد که اختلاف پتانسیل اندازهگیریشده با مقدار استاندارد بافر از محدوده مجاز بیشتر باشد.
اقدامات پیشنهادی:
خروج از خطا با کلید YES
بررسی صحیح بودن محلول بافر
انجام کالیبراسیون مجدد با بافر تازه
تمیز کردن الکترود مطابق دستورالعمل سازنده
خطای E-22 (خطای محلول)
این خطا زمانی نمایش داده میشود که دو محلول بافر استفادهشده مقدار pH یکسانی داشته باشند.
پیشنهادهای دفترچه:
از خطا خارج شوید.
بررسی کنید که از دو بافر متفاوت استفاده شده باشد.
با بافرهای جدید کالیبراسیون را تکرار کنید.
خطای E-23 (خطای شیب الکترود)
اگر شیب الکترود خارج از محدوده ۸۰ تا ۱۲۰ درصد باشد، این خطا نمایش داده میشود.
راهکارهای پیشنهادی:
خروج از پیام خطا
استفاده از بافر تازه
در صورت تکرار خطا، تعویض الکترود pH
خطای E-31
این خطا هنگام کالیبراسیون دستی و ورود مقدار خارج از محدوده مجاز رخ میدهد.
محدودههای مجاز:
pH: 0.00 تا 14.00
Slope: 80% تا 120%
RmV: ±1999 mV
Concentration: 0.000 تا 9999
مشخصات فنی دستگاه
مشخصه
مقدار
مدل
RPB1000
محدوده اندازهگیری pH
0.00 تا 14.00
تفکیکپذیری pH
0.01
دقت pH
±0.01
محدوده mV/RmV
±1999 mV
تفکیکپذیری mV
1 mV
دقت mV
±2 mV
محدوده دمای ATC
0.0 تا 99.9°C
دقت دما
±0.5°C
مقاومت ورودی
10¹² Ω
رابط ارتباطی
USB
ظرفیت حافظه
500 مجموعه داده
جمعبندی
دستگاه رومیزی RPB1000 برای اندازهگیری pH و ORP طراحی شده و امکان کالیبراسیون در حالتهای مختلف، جبرانسازی خودکار دما، ذخیرهسازی دادهها و اجرای آزمون سلامت دستگاه را در اختیار کاربر قرار میدهد. رعایت مراحل اتصال صحیح الکترود، انتخاب بافر مناسب، انجام کالیبراسیون مطابق دستورالعمل سازنده و توجه به کدهای خطا، نقش مهمی در دستیابی به نتایج قابل اعتماد دارد.
FAQ
1. دستگاه RPB1000 چه پارامترهایی را اندازهگیری میکند؟ بر اساس دفترچه راهنما، این دستگاه قابلیت اندازهگیری pH، ORP (در حالت mV و RmV) را دارد.
2. دستگاه از چه مجموعه بافرهایی پشتیبانی میکند؟ USA، NIST، DIN و MAN.
3. آیا دستگاه از جبرانسازی خودکار دما پشتیبانی میکند؟ بله، در صورت اتصال پراب ATC.
4. ظرفیت حافظه دستگاه چقدر است؟ تا ۵۰۰ مجموعه داده.
5. در صورت نمایش خطای E-23 چه باید کرد؟ بافر تازه استفاده کنید و در صورت تکرار، الکترود pH را تعویض کنید.
6. چگونه تنظیمات کارخانه را بازیابی کنیم؟ با خاموش کردن دستگاه و نگه داشتن همزمان کلیدهای Recall و CAL هنگام روشن کردن دستگاه.
7. محدوده اندازهگیری pH دستگاه چیست؟ از 0.00 تا 14.00 pH.
8. برای اندازهگیری ORP اصلاحشده از چه حالتی باید استفاده کرد؟ حالت RmV.
راهنمای آموزشی دستگاه رومیزی pH/ORP متر مدل RPB1000
دستگاه RPB1000 Benchtop pH/ORP Meter یک pH متر و ORP متر رومیزی برای اندازهگیری دقیق pH و پتانسیل اکسایش-کاهش (ORP) در آزمایشگاههای صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی، آب و فاضلاب، دانشگاهها و مراکز کنترل کیفیت است. این دستگاه با قابلیت کالیبراسیون خودکار، جبرانسازی خودکار دما (ATC)، حافظه داخلی 500 مجموعه داده و خروجی USB، امکان انجام اندازهگیریهای دقیق و پایدار را فراهم میکند.
در این راهنمای آموزشی، مراحل نصب و راهاندازی، اتصال الکترود، معرفی کلیدهای دستگاه، انتخاب مجموعه بافر، کالیبراسیون یک، دو و سه نقطهای، کالیبراسیون دستی، اندازهگیری pH محلولهای مجهول، اندازهگیری ORP و بررسی کدهای خطا بهصورت گامبهگام آموزش داده شده است تا کاربران بتوانند بدون نیاز به مطالعه دفترچه راهنمای انگلیسی، از دستگاه بهدرستی استفاده کنند.
آنچه در این آموزش خواهید آموخت
آموزش نصب و راهاندازی اولیه دستگاه
معرفی پنل و عملکرد کلیدهای دستگاه
انتخاب مجموعه بافرهای کالیبراسیون (USA، NIST، DIN و MAN)
کالیبراسیون یک، دو و سه نقطهای
کالیبراسیون دستی (Manual)
اندازهگیری pH محلولهای مجهول
اندازهگیری ORP در حالت mV و RmV
آشنایی با کدهای خطا و روش رفع آنها
بررسی مشخصات فنی دستگاه
این راهنمای آموزشی بر اساس دفترچه راهنمای اصلی دستگاه تهیه شده و توسط کارشناسان آزما تجارت آراد برای استفاده کاربران فارسیزبان تدوین شده است.
