- پشتیبانی: 33346085-021
آب آشامیدنی سالم، یکی از اساسیترین نیازهای زندگی انسان است و تضمین کیفیت میکروبی آن، نقشی حیاتی در پیشگیری از بیماریهای منتقله از آب ایفا میکند. اما چگونه میتوان از سلامت آب مصرفی اطمینان حاصل کرد؟ پاسخ در آزمونهای میکروبی آب آشامیدنی نهفته است؛ مجموعهای از روشهای تخصصی که وجود میکروارگانیسمهای خطرناک را در آب شناسایی کرده و از بروز اپیدمیهای مرگبار جلوگیری میکنند. این مقاله، راهنمای جامعی از صفر تا صد این آزمونها، از نحوه نمونهبرداری تا تفسیر نتایج، ارائه میدهد.
آب میتواند حامل عوامل بیماریزای مختلفی همچون باکتریها، ویروسها و انگلها باشد که موجب بیماریهایی مانند وبا، حصبه، اسهال خونی و هپاتیت میشوند. آزمایشهای میکروبی آب، با شناسایی باکتریهای شاخص آلودگی مدفوعی مانند اشریشیا کلی و کلیفرمها، سلامت آب را برای مصارف گوناگون، از جمله آشامیدن و فرآیندهای صنعتی، تأیید میکنند
در بسیاری از کشورهای در حال توسعه که آب شبکه توزیع بهطور مستقیم و بدون تصفیه مصرف میشود، این آزمونها نقشی مضاعف در تضمین ایمنی آب ایفا میکنند
نمونهبرداری صحیح، اولین و مهمترین گام برای دستیابی به نتایج دقیق است. هرگونه خطا در این مرحله میتواند کل فرآیند آزمون را بیاعتبار کند. مراحل کلیدی نمونهبرداری عبارتند از:
در آزمایشگاههای معتبر، از روشهای مختلفی برای شناسایی و شمارش میکروارگانیسمهای آب استفاده میشود. برخی از مهمترین این آزمونها عبارتند از:
این آزمون که به شمارش کل (Total Count) نیز معروف است، تعداد کل باکتریهای زنده و قابل رشد در آب را اندازهگیری میکند. در این روش، نمونههای آب در محیطهای کشت مانند پلیت کانت آگار کشت داده شده و پس از گرمخانهگذاری در دماهای ۲۵ تا ۳۷ درجه سانتیگراد به مدت ۲ تا ۷ روز، کلنیهای رشد یافته شمارش میشوند
این روش، یکی از رایجترین آزمونها برای تشخیص آلودگی مدفوعی است. کلیفرمها، باکتریهای شاخصی هستند که بهطور طبیعی در دستگاه گوارش انسان و حیوانات یافت میشوند. مراحل انجام این آزمون به شرح زیر است
بر اساس تحقیقات انجامشده، کلستریدیوم پرفرنژانس میتواند بهعنوان یک شاخص مکمل و حتی قویتر از کلیفرمها، بهویژه برای تشخیص آلودگیهای جزئی و قدیمی مدفوعی، مورد استفاده قرار گیرد این باکتری به دلیل تولید هاگهای مقاوم، مدت زمان بیشتری در آب زنده میماند و وجود آن در غیاب اشریشیا کلی، نشاندهنده آلودگی قدیمی آب است
روش تشخیص: ۲۰۰ میلیلیتر نمونه آب با ۴۰۰ میلیلیتر شیر لیتموس سترون مخلوط شده و به مدت ۱۰ دقیقه در حمام آب ۸۰ درجه سانتیگراد قرار میگیرد. پس از سرد شدن، روی سطح آن با وازلین پوشانده شده و به مدت ۵ روز در ۳۷ درجه سانتیگراد گرمخانهگذاری میشود. واکنش مثبت، بهصورت «لخته طوفانی» (Stormy Clot)، همراه با تولید گاز و اسید، ظاهر میشود که نشاندهنده وجود کلستریدیوم پرفرنژانس است
این باکتری نیز یکی دیگر از شاخصهای اختصاصی آلودگی مدفوعی است. روش شمارش آن مشابه روش MPN بوده و از محیط کشت مایع گلوکز آزید استفاده میشود. لولههای مثبت (تولید گاز) پس از ۷۲ ساعت گرمخانهگذاری در ۳۷ درجه سانتیگراد، برای تأیید نهایی در دمای ۴۵ درجه سانتیگراد کشت داده میشوند تحقیقات نشان دادهاند که بالاترین همبستگی بین شاخصهای آلودگی، بین کلستریدیوم پرفرنژانس و استرپتوکوکوس فکالیس وجود دارد
برای انجام دقیق این آزمونها، آزمایشگاهها نیازمند تجهیزات پیشرفتهای هستند که توسط شرکتهای معتبر تأمین میشوند. شرکت ازما تجارت اراد بهعنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی تجهیزات آزمایشگاهی و مواد شیمیایی در ایران، طیف گستردهای از محصولات مورد نیاز برای این آزمایشها را ارائه میدهد. برخی از این تجهیزات عبارتند از
آزمونهای میکروبی آب آشامیدنی، سنگ بنای تأمین آب سالم و پیشگیری از بیماریهای خطرناک هستند. از نمونهبرداری اصولی تا انجام روشهای تخصصی مانند شمارش کلیفرمها و تشخیص کلستریدیوم پرفرنژانس، هر مرحله نقشی حیاتی در حفظ سلامت عمومی ایفا میکند. با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته و استانداردهای بینالمللی و تکیه بر دانش فنی متخصصان، میتوان کیفیت آب آشامیدنی را در بالاترین سطح ممکن تضمین کرد. شرکت ازما تجارت اراد، بهعنوان یک شریک معتبر در این مسیر، با ارائه تجهیزات و مواد اولیه باکیفیت، به آزمایشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشور در راستای تحقق این هدف والا یاری میرساند.
۱. تفاوت بین باکتریهای کلیفرم و اشریشیا کلی چیست؟
کلیفرمها گروهی از باکتریها هستند که در محیط و دستگاه گوارش یافت میشوند. اشریشیا کلی زیرگروهی از کلیفرمهاست که بهطور اختصاصی از مدفوع انسان و حیوانات گرمخون منشأ میگیرد و نشاندهنده آلودگی قطعی مدفوعی است
۲. چرا از تیوسولفات سدیم در ظروف نمونهبرداری آب کلرینه استفاده میشود؟
تیوسولفات سدیم، کلر باقیمانده در آب را خنثی میکند تا از بین رفتن باکتریها در طول مدت حمل نمونه جلوگیری شده و نتایج آزمون دقیقتر باشد
۳. منظور از واکنش «لخته طوفانی» در آزمایش کلستریدیوم پرفرنژانس چیست؟
لخته طوفانی (Stormy Clot) به پدیدهای گفته میشود که در آن محیط کشت شیر لیتموس، بر اثر فعالیت کلستریدیوم پرفرنژانس بهسرعت منعقد شده، دچار پارگی شده و گاز تولید میکند که این واکنش برای تشخیص این باکتری اختصاصی است
۴. آیا میتوان از شمارش کلی میکروارگانیسمها (HPC) برای تشخیص آلودگی مدفوعی استفاده کرد؟
خیر، این آزمون تعداد کل باکتریها را نشان میدهد و برای تشخیص آلودگی اختصاصی مدفوعی کافی نیست. برای این منظور، باید از آزمونهای اختصاصیتر مانند شمارش کلیفرمها یا اشریشیا کلی استفاده کرد
۵. چرا کلستریدیوم پرفرنژانس به عنوان شاخص آلودگی مدفوعی اهمیت دارد؟
زیرا این باکتری تولید هاگ میکند که نسبت به کلر و شرایط محیطی مقاومتر است و میتواند آلودگیهای قدیمی و جزئی را که ممکن است در آزمون کلیفرم مشاهده نشوند، شناسایی کند
۶. برای راهاندازی یک آزمایشگاه میکروبی آب به چه تجهیزات اولیهای نیاز است؟
حداقل تجهیزات مورد نیاز شامل اتوکلاو، انکوباتور، هود لامینار، یخچال، ترازو، میکروسکوپ، حمام آب، و همچنین محیطهای کشت، مواد شیمیایی و لوازم مصرفی سترون مانند پلیت و پیپت است. شرکت ازما تجارت اراد تأمینکننده تمامی این اقلام است.
