- پشتیبانی: 33346085-021
آفلاتوکسینها به عنوان یکی از جدیترین تهدیدات ایمنی مواد غذایی در سراسر جهان شناخته میشوند. این سموم قارچی که عمدتاً توسط گونههای آسپرژیلوس فالووس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس تولید میشوند، میتوانند زنجیره غذایی از خوراک دام تا محصولات لبنی را آلوده کنند شرکت ازما تجارت اراد به عنوان یکی از تأمینکنندگان پیشرو تجهیزات آزمایشگاهی و مواد شیمیایی در ایران، همواره در خط مقدم ارائه راهکارهای نوین برای کنترل و کاهش این چالشها قرار داشته است. در این مقاله جامع، به بررسی دقیق آفلاتوکسین M1 در شیر پاستوریزه و هفت راهکار مؤثر برای کاهش یا حذف آن میپردازیم.
منشأ اصلی آفلاتوکسین M1 (AFM1) در شیر، خوراک دام آلوده به آفلاتوکسین B1 (AFB1) است هنگامی که گاوهای شیری از خوراک آلوده تغذیه میکنند، AFB1 در کبد حیوان متابولیزه شده و به AFM1 تبدیل میشود. این متابولیت سمی سپس از طریق جریان خون وارد شیر میشود .
نکته کلیدی: بسته به عوامل مختلفی مانند نژاد دام، میزان تولید شیر و سطح آلودگی خوراک، بین ۰٫۳ تا ۶٫۲ درصد از AFB1 مصرفی به AFM1 در شیر تبدیل میشود AFM1 معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از مصرف خوراک آلوده در شیر قابل تشخیص است و با حذف خوراک آلوده، طی ۷۲ ساعت از شیر پاک میشود
سازمان بهداشت جهانی و آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC)، AFM1 را در گروه مواد سرطانزای قطعی (Group 1) طبقهبندی کردهاند این سم نه تنها به کبد آسیب میزند، بلکه میتواند باعث سرکوب سیستم ایمنی، ایجاد اختلالات گوارشی و در کودکان، اختلال در رشد شود نکته نگرانکنندهتر اینکه AFM1 در برابر فرآیندهای حرارتی معمول مانند پاستوریزاسیون مقاوم است و به راحتی از بین نمیرود
تحقیقات متعدد در ایران نشاندهنده حضور قابلتوجه AFM1 در شیر و فرآوردههای لبنی است:
حدود مجاز AFM1 در شیر:
| منطقه/کشور | حد مجاز (میکروگرم در کیلوگرم) |
|---|---|
| اتحادیه اروپا | ۰٫۰۵ |
| ایران | ۰٫۱۰ |
| آمریکا (FDA) | ۰٫۵۰ |
شرکت ازما تجارت اراد با ارائه تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی و مواد شیمیایی با خلوص بالا، نقشی کلیدی در پیادهسازی این روشها ایفا میکند.
پروبیوتیکها به عنوان یک روش بیولوژیک ایمن، مؤثر و اقتصادی برای کاهش AFM1 شناخته میشوند . این میکروارگانیسمها از دو مکانیسم اصلی برای کاهش سم استفاده میکنند:
مواد جاذب مانند بنتونیت، زئولیت و کربن فعال، توانایی بالایی در جذب AFM1 از شیر دارند –ازما تجارت اراد انواع جاذبهای با کیفیت را برای استفاده در صنایع لبنی تأمین میکند. این جاذبها با ایجاد پیوندهای قوی، سم را در خود محبوس کرده و از ورود آن به چرخه غذایی جلوگیری میکنند.
تحقیقات جدید نشان داده است که آنزیم CotA لاکاز میتواند تا ۸۶٪ از AFM1 را در شرایط بهینه (دمای ۷۰ درجه سانتیگراد و pH=8) اکسید کرده و سمیت آن را به شدت کاهش دهد. این روش نویدبخش، با همکاری مراکز تحقیقاتی و تأمین مواد اولیه توسط ازما تجارت اراد در حال توسعه است.
ازن (O3) یک اکسیدکننده قوی است که میتواند ساختار آفلاتوکسین را تخریب کند. تیمار شیر با گاز ازن، یک روش فیزیکی مؤثر است که توسط تجهیزات پیشرفته قابل پیادهسازی است. ازما تجارت اراد مشاوره تخصصی برای راهاندازی خطوط تیمار ازن را به صنایع لبنی ارائه میدهد.
نور UV با طول موج مناسب (به ویژه ۲۵۴ نانومتر) میتواند با تخریب پیوندهای شیمیایی، میزان AFM1 را کاهش دهد. این روش در کنار پاستوریزاسیون، یک لایه امنیتی اضافی ایجاد میکند و تجهیزات آن توسط ازما تجارت اراد قابل تأمین است.
فرآیند تخمیر در تولید محصولاتی مانند ماست و پنیر، میتواند تا حدی باعث کاهش AFM1 شود. باکتریهای اسید لاکتیک فعال در این فرآیند، توانایی اتصال به سم را دارند
بهترین راه، پیشگیری از آلوده شدن خوراک دام است. این شامل:
۱. آیا با جوشاندن شیر، آفلاتوکسین از بین میرود؟
خیر. آفلاتوکسین M1 بسیار مقاوم به حرارت است و حتی با جوشاندن نیز از بین نمیرود. پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون نیز تأثیری بر کاهش آن ندارند
۲. حد مجاز آفلاتوکسین M1 در شیر ایران چقدر است؟
حد مجاز تعیینشده توسط مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، ۰٫۱۰ میکروگرم در کیلوگرم (۱۰۰ نانوگرم در کیلوگرم) است
۳. آیا مصرف شیرهای حاوی AFM1 برای کودکان خطرناکتر است؟
بله. کودکان به دلیل مصرف بیشتر شیر به نسبت وزن بدن، در معرض خطر بیشتری هستند. مطالعات نشان دادهاند که AFM1 میتواند بر رشد و تکامل کودکان تأثیر منفی بگذارد
۴. بهترین روش برای کاهش AFM1 در شیر چیست؟
استفاده از ترکیبی از روشهای پیشگیری (مدیریت خوراک) و روشهای حذف مانند استفاده از پروبیوتیکها یا جاذبهای شیمیایی مؤثرترین راهکار است
۵. چگونه میتوان AFM1 را در شیر اندازهگیری کرد؟
روشهای مختلفی مانند کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)، الایزا (ELISA) و کیتهای ایمونوکروماتوگرافی سریع وجود دارد. کیتهای ایمونوکروماتوگرافی به دلیل سرعت و سهولت استفاده برای غربالگری اولیه بسیار مناسب هستند ازما تجارت اراد کلیه تجهیزات و کیتهای مورد نیاز برای اندازهگیری AFM1 را تأمین میکند.
آفلاتوکسین M1 در شیر پاستوریزه یک چالش جدی است که نیازمند رویکردی چندوجهی است. هفت راهکار فوق، شامل روشهای بیولوژیک (پروبیوتیکها)، شیمیایی (جاذبها و آنزیمها) و فیزیکی (ازن و UV)، در کنار پیشگیری در مبدأ، میتوانند به طور مؤثری این خطر را کاهش دهند. شرکت ازما تجارت اراد با افتخار در کنار صنایع لبنی و مراکز تحقیقاتی کشور ایستاده و با ارائه تجهیزات، مواد شیمیایی و مشاوره تخصصی، گامی مؤثر در جهت تأمین ایمنی غذایی جامعه برمیدارد.
